Η ιδιαιτερότητα του εθνορομαντισμού συνίσταται στο ότι ασκεί κατά βάση πολιτισμική κριτική και, για να θυμηθώ τους πολυτραγουδισμένους στίχους του Άλκη Αλκαίου, δεν καταλαβαίνει «τι λένε τα κομπιούτερς και οι αριθμοί…». Φυσικά η αριστοκρατική περιφρόνηση για τον λογισμό ως υπολογισμό, και για την ίδια τη λογική του αριθμού, είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα μια κληρονομιάς με πολλά πρόσωπα και στάσεις σε όλη την Ευρώπη. Στόχος της είναι ο «φιλισταίος», δηλαδή ο κουτός ή στενοκέφαλος αστός… Είναι μια στάστη που φέρνει κοντά καθολικούς χριστιανούς της Δεξιάς. Είναι μια στάση που φέρνει κοντά καθολικούς χριστιανούς της Δεξιάς και της Αριστεράς, συντηριτικούς Επαναστάτες, ριζοσπάστες της Άκρας Δεξιάς και ιδεαλιστές «αντικομφορμιστές» κάθε λογής.
Είναι με άλλα λόγια, μια παλαιά και σοβαρή ιστορία με ιστορικό, φιλοσοφικό και θεολογικό βάθος: από τη χριστιανική καταδίκη των Πλουσίων, την περιφρόνηση προς τις χαμηλής στάθμης αστικο-ωφελιμιστικές αξίες, έως την αυτοαποθέωση του καλλιτέχνη ως μοναδικού κατόχου των μυστικών μια ποιοτικής νεωτερικότητας. Όλες οι οικογένειες της αντι-οικονομικής ανθρωποσοφίας, παρά τις αντιθέσεις που τις χωρίζουν, συγκλίνουν στο εξής: η ψυχή (ενός) λαού είναι ένας άπειρος πλούτος που, όπως το καλό ποίημα, «χάνεται στη μετάφραση». Στην όψιμη ελληνική μετάφραση αυτής της κληρονομιάς, στόχος θα γίνει ο «ευρωπαϊσμός»: Με μια λέξη, οι πολιτικές, διοικητικές, οικονομικές τεχνολογίες του ευρωπαϊσμού θα κατηγορηθούν ως προδοσία/παραποίηση ενός ανυπολόγιστου λαϊκού πλούτου.
Νομίζω ότι μια από τις πηγές του αντιμνημονίου ήταν αυτή η «αντιοικονομική» βιοσοφία με ποικίλη προέλευση: τον ορθόδοξο αντιδυτικισμό, κάποιες αριστερές θεωρίες της ξένης εξάρτησης (ξενοκρατίας) και μια ρομαντική φιλοσοφία για την ελληνική ζωή ως απειλούμενο τόπο (της) αυθεντικότητας…
Τι κάνει ο εθνορομαντισμός; Υπόσχεται ουσιαστικά την έξοδο του πνεύματος από την κρίση του, της χώρας από τον θάνατο της, των ατομικών ψυχών από τη σύγχηση και την απώλεια αναφορών. Αυτή είναι η συγγένιας του με σχήματα ριζοσπαστικού ανθρωπισμού αριστερής ή νεοαναρχικής κοπής. Υπόσχονται άπαντες την ανάκτηση του ιστορικού βάθους του ελληνισμού (ο εθνορομαντισμός) ή μιας ανταγωνιστικής λαϊκότητας/ταξικότητας (ο μαρξογενής ή αναρχικός ριζοσπαστισμός).
Αλλά οι λόγιες και φιλοσοφίζουσες διαστάσεις δεν θα άγγιζαν πολλούς, αν δεν έβρισκαν πρόσβαση στη μαζική δημοκρατία της γνώμης και στις εκλαϊκευμένες δόξες. …
Ένας Θανάσης Παπακωνσταντίνου, ένας Αλκίνοος Ιωαννίδης ή ένας Γιάννης Μακριδάκης ακούγονται μέσα από τα ηχητικά συστήματα ενός Λαζόπουλου ή ενός Κραουνάκη, ενός οποιουδήποτε δημοφιλούς αστέρα – πολέμιου της «γερμανικής επικυριαρχίας» και της «ανθελληνικής Ευρώπης».
Με τούτο θέλω να πω ότι η εθνορομαντική κριτική του πολιτισμού μεταβάλλεται σε κοινότοπο εθνικισμό, ανεξάρτητα από τις αποχρώσεις, τις ποσότητες νοήματος ή τις ιδιαίτερες στοχεύεις των καλλιτεχνών που αρθρώσαν αυτη την κριτική…
Η αίσθηση ότι έχουμε χάσει από καιρόν τον εαυτό μας («τη μνήμη, την ταυτότητα, το κέντρο, την προοπτική»), και ότι ο καρπός αυτής της απώλειας είναι όλες μας οι άλλες απώλειες, ενώνει διαφορετικά βλέματα γύρω από έναν κοινό τόπο και στόχο: την ανάκτηση της ελληνικής ταυτότητας…
Ας πάρουμε για παράδειγμα τον ισχυρισμό για το κενό ή της ανοησίες της σύγχρονης πνευματικής παραγωγής, με άλλα λόγια τη γνωστή καταγγελία της υποκουλτούρας και των σχέσεων της με τις προθέσεις και τα σχέδια της εξουσίας. Γιατί κάτι τέτοιο να σχετίζεται, κυρίως αν όχι αποκλειστικά, με την απώλεια του «κέντρου» της ελληνικής ταυτότητας; Για ποιο λόγο μια σχεδόν παγκόσμια συζήτηση, πολλών πια δεκαετιών, για τους μετασχηματισμούς στη σύγχρονη πολιτιστική βιομηχανία και για τις δυσκολίες μετάδοσης της γνώσης και των αξιών στο καθεστώς της ύστερης νεοτερικότητας, πρέπει, σώνει και καλά, να συναρτάται με τις δυσκολίες και τα πάθη της δικής μας νεοελληνικής ταυτότητας; Ποιο ειδικό προνόμιο έχει η σημερινή ελληνική διερώτηση σε σχέση με τους προβληματισμούς, που εμφανίζονται σε πλήθος χώρες για την περιώνυμη κρίση αξιών και σχεδίων της Δύσης;…
Ο εθνορομαντισμός στη φάση των Αγανακτισμένων… θα βρει την ευκαιρία να αποκτήσει και κοινωνική ατζέντα… Η υπεράσπιση του λαού και η προάσπιση του ελληνικού πολιτισμού, η αντίσταση στην «υποκουλτούρα» και η αντίσταση στην οικονομική υπωδούλωση, παντρεύτηκαν σε μιαν ενιαία αφήγηση της αφύπνισης και της σωτηρίας.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s